Əməkhaqqından əlavə nələr vəd edilir

«Mehriban kollektiv», «sürətlə inkişaf edən şirkət», «karyera yüksəlişi» — bu ifadələrlə demək olar ki, hər ikinci elanda qarşılaşmaq olar, lakin bunların reallığını yoxlamaq mümkün deyil. Buna görə də biz yalnız konkret və ölçülə bilən imkanları — sığorta, nahar, nəqliyyat, əlaqə — saydıq. 12 606 Azərbaycan elanını təhlil etdik.

Qeyri-müəyyən ifadələri nəzərə almadıq. «Karyera yüksəlişi», «peşəkar inkişaf» və «gənc kollektiv» tez-tez rast gəlinir, amma bunlar nə işə qəbul zamanı, nə də sonradan tələb oluna biləcək konkret üstünlük deyil. Cədvəldə yalnız qiymətləndirilə bilən və müqavilədə əks oluna biləcək imkanlar göstərilib.

Ən çox vəd edilən — qanunun tələb etdiyi rəsmiləşdirmədir

Cədvəlin ilk sətri Azərbaycanda işləməyənlər üçün təəccüblü görünə bilər: 672 elanda Əmək Məcəlləsinə uyğun rəsmi rəsmiləşdirmə ayrıca üstünlük kimi qeyd edilib. Bu, sığorta, nahar və nəqliyyatdan daha çox rast gəlinir.

İşəgötürən qanunun icrasını üstünlük kimi qeyd edir və bu, sosial paketlə bağlı istənilən statistikadan daha çox bazarın vəziyyətini göstərir: əgər bu vəd ayrıca qeyd olunursa, deməli, həmin şirkət digərlərindən fərqlənir. Namizəd üçün əsas nəticə: əgər elanda rəsmiləşdirmədən bəhs olunmayıbsa, əməkhaqqını müzakirə etməzdən əvvəl bu məsələni aydınlaşdırmaq lazımdır.

Sığorta nahardan daha az təklif olunur

Tibbi sığorta 309 elanda var — bu, hər 40-cı elandır. Nahar isə daha çox vəd edilir. Burada söhbət məhz işəgötürənin verdiyi könüllü sığortadan gedir: hər kəsə tətbiq edilən məcburi sığorta haqları nəzərə alınmayıb.

Aşağıdakı cədvəldə hər iki göstərici sahə üzrə bütün elanlardan hesablanıb. Birinci sütunda — siyahımızda olan maddi imkanlardan (sığorta, nahar, nəqliyyat, əlaqə, idman) ən azı biri olan elanların faizi göstərilib. İkinci sütunda isə məhz sığorta vəd olunan elanların payı verilib, yəni bu, birinci sütunun tərkib hissəsidir.

İki sütunun müqayisəsi göstərir ki, sahələr üzrə vədlər fərqlidir. Logistika sahəsində elanların %12-də maddi imkanlar göstərilir, amma sığorta yalnız %2,5-də var — qalanları əsasən nahar və xidməti nəqliyyatdır. Proqramlaşdırmada isə əksinə: ümumi göstərici yalnız %6-dır, lakin onların əksəriyyətində məhz sığorta təklif olunur. Proqramçıya nahar yox, tibbi sığorta ödənilir.

Ən çox HR mütəxəssislərə təklif olunur

Cədvəlin ilk sətri təsadüfi deyil. HR sahəsində maddi imkanlar bazar ortalamasından üç dəfə çox rast gəlinir, sığorta isə hər 14-cü elanda var. Səbəb sadə və bir qədər ironikdir: sosial paketi şirkətdə adətən elə HR mütəxəssisləri hazırlayır və elanlarda onu özləri üçün daha yaxşı qeyd edirlər.

Şirkətlər arasında fərq sahələrdən daha böyükdür

Sahə üzrə orta göstərici əsas məqamı gizlədir: eyni sahədə bir işəgötürən heç nə təklif etmir, digəri isə hər elanda güzəştlərdən yazır. Aşağıda maddi imkanların ən çox rast gəldiyi şirkətlər göstərilib.

Hər şirkətin özünəməxsus «firma» imkanı var və bu, adətən, onun fəaliyyət sahəsi ilə bağlıdır. Qida istehsalı və ticarət şəbəkələri əməkdaşları naharla təmin edir: Azersun, OBA və Star Mining elanlarında əsas vəd nahardır. Superfon isə hər bir elanda korporativ nömrə verir. Banklar və iri istehsal müəssisələri isə əsasən sığorta təklif edir.

ATS FoodATS Food-un 27 elanından 24-də sığorta göstərilibCarlsberg AzerbaijanExpress Bank-ın 12 elanın 11-də sığorta varSuperfonSuperfon bütün elanlarında korporativ əlaqə təklif edirAzersun HoldingAzersun Holding-in 56 elanından 29-da nahar göstərilibXalq SığortaSığorta şirkəti öz əməkdaşlarını da sığortalayır — 8 elan, hamısında sığorta var

Əks tərəfi isə danışıqlarda diqqətəlayiqdir: tanınmış ad elanlarda sosial paket vəd ediləcəyi anlamına gəlmir. Kapital Bank-da sığorta 199 elandan 14-də, ABB və PAŞA Bank-da isə bu göstərici Facility Management Group-dan da aşağıdır. Bu o demək deyil ki, böyük şirkətlərdə sığorta yoxdur: sadəcə, onu təbii qəbul edir və elanlarda qeyd etmirlər. Amma əgər yazılmayıbsa — soruşmaq lazımdır.

Müqavilə imzalamazdan əvvəl nələri dəqiqləşdirmək lazımdır

1. Rəsmiləşdirmə. Əmək müqaviləsi — şifahi razılaşma yox, yazılı müqavilə olmalıdır: məzuniyyət, xəstəlik vərəqəsi və staj bundan asılıdır.
2. Sığorta. Könüllü tibbi sığorta varmı və hansı aydan tətbiq edilir — çox vaxt sınaq müddətindən sonra verilir.
3. Bonusun tərkibi. Elanlarda tez-tez «bonus» qeyd edilir, amma bu, güzəşt yox, əməkhaqqının bir hissəsidir və bəzən ödənilməyə bilər.
4. Yol və nahar. Əməkhaqqı 700–900 ₼ olduqda yol və nahar xərcləri nəzərəçarpacaq dərəcədədir və bu xərclərin ödənilməsi əməkhaqqının real dəyərinə təsir edir.

Maraqlıdır ki, maddi imkanlar göstərilən elanlarda əməkhaqqı da bir qədər yüksəkdir: orta göstərici 1 000 ₼, digərlərində isə 900 ₼-dir. Yəni, sosial paket hələlik Azərbaycanda əməkhaqqını əvəz etmir, əksinə, yüksək əməkhaqqı təklif edən şirkətlər əlavə imkanları da verir. Aşağı əməkhaqqının güzəştlərlə kompensasiya olunacağına ümid etmək olmaz.

HRX

HRX platformasının məlumatları üzərində işləyən redaksiya: maaş aralıqları, işə qəbul və əmək bazarı.